Rezidans bahçesi, konut kompleksleri ile müstakil konutların açık alan tasarımını kapsar.
Tasarımın temel gerilimi özel alan ile ortak alan arasındaki dengeyi
kurmaktır. Sakinlerin mahremiyeti, aynı zamanda komşular arası sosyal ilişki potansiyeli ile
çatışabilir; bu gerilimi zemin, bitki ve yapısal sınır elemanlarıyla çözmek tasarımcının ana
görevidir.
Türkiye'de rezidans kavramı son yıllarda belirginleşmiştir: kapalı site, ortak
kullanım alanları, sosyal tesisler ve bireysel bahçe parçalarının birbirine
eklemlenmesi. Bu model, hem ortak kimlik hem bireysel mahremiyet gereksinimini aynı anda
karşılamak zorundadır.
/ Temel Prensip
Rezidans bahçesinde "herkesin istediğini ektiği bahçe" kaotik görünüme
yol açar. Ortak estetik çerçeve, bireysel ifade özgürlüğünü kısıtlamadan tasarımın
bütünlüğünü korur. Bu çerçeveyi tasarım rehberi (site bahçe kılavuzu) olarak belgeleyin.
/ Zon 01
ORTAK GİRİŞ
Rezidans kimliğini temsil
eden alan
Güçlü bitki kompozisyonu,
bakımlı görünüm
Güvenlik kamerası ve
aydınlatma entegrasyonu
Engelli erişim
standartları zorunlu
Yüksek
bakım
/ Zon 02
ORTAK SOSYAL
Çocuk oyun alanı, spor
sahası
BBQ ve sosyal oturma
grupları
Yetişkin dinlenim
pergolası
Tüm sakinlere eşit erişim
Orta
bakım
/ Zon 03
ÖZEL BAHÇE
Bireysel konut bahçe
parçası
Mahremiyet sınırı ile
çevrilmiş
Kısmi bireysel seçim
özgürlüğü
Site kılavuzuyla uyum
zorunlu
Düşük
bakım
/ Zon 04
TAMPON / SINIR
Komşu görüş açısı kesen bitki
perdesi
Çit, duvar veya çalı kombinasyonu
Gürültü azaltma işlevi (yol
kenarı)
Herdem yeşil türler tercih
edilmeli
Min 1.5 m geniş
/ Zon 05
YEŞİL KORIDOR
Bisiklet yolu entegrasyonu
Ekolojik geçiş (böcek, kuş)
Site içi yeşil bağlantı ağı
Min 2 m geniş
Rezidans tasarımının en kritik teknik konusu, komşu katlardan ya da bitişik
konutlardan gerçekleşen görsel müdahalenin önlenmesidir. Bu analiz yalnızca
çizim masasında değil, üç boyutlu kesit çalışmasıyla yapılmalıdır.
Görüş açısı kontrolünde iki strateji vardır: pasif kontrol (bitki perdesi,
pergola, duvar yükseltme) ve aktif kontrol (zemin kodlama farkı, farklı zon
kurgusu). Her ikisinin kombinasyonu en etkili sonucu verir.
/ Bitki Perdesi Stratejisi
Herdem Yeşil Perde
Thuja occidentalis — 3–6m,
hızlı büyüme
Prunus laurocerasus —
2–4m, geniş yaprak
Leylandii — 10m+, sıkı
dikim (0.8m aralık)
Min 3 sıra katmanlı dikim
— ışık geçirir, göz geçirmez
Dikimden 3 yıl içinde tam
etki — geçici çözüm planlı olmalı
/ Yapısal Çözümler
Pergola ve Çit
Pergola: 2.2–2.4m
yükseklik, yatay görüşü keser
Treillis: bitki taşıyıcı +
görsel tampon
Panel çit: max 2.0m
(siteye göre değişir)
Üst kat görüş sorunu:
pergola + tırmanıcı bitki kombinasyonu
Gabion duvar: görsel
ağırlık + ses yutucu etkisi
/ Dikkat — Üst Kat Görüşü
Rezidans bahçelerinde en sık gözden kaçan sorun, üst katlardaki
komşuların terasa ya da bahçeye kuş bakışı görüşüdür. Bu sorun yalnızca zemin düzeyinde
bitki perdesiyle çözülemez. Pergola örtüsü, tırmanıcı bitki veya gölgelik örtüsü gerektirir.
Sınır Setback Mesafesi
0.5 m
İmar
Komşu parsele bitki dikiminde minimum mesafe. İmar yönetmeliğine
göre değişir, genelde 0.5–1.0m.
Ortak Alan Yol Genişliği
Min 1.8 m
ADA
Tekerlekli sandalye + refakatçi için. Ortak kullanım alanlarında
engelli erişim zorunlu.
Panel Çit Yüksekliği
Max 2.0 m
İmar
Komşu sınırında maksimum çit yüksekliği. Belediyeye göre 1.5–2.5m
arasında değişir.
Drenaj Eğimi
%1–%2
—
Yüzey suyunu komşu parsele değil, site drenajına yönlendirme
zorunluluğu.
Gölge Oranı (Ortak Alan)
Min %35
WHO
Çocuk oyun alanı ve sosyal oturma bölgelerinde minimum gölge hedefi.
Aydınlatma (Ortak Yollar)
50 lux
EN 13201
Gece güvenliği. Kapı önleri ve yaya yollarında minimum 50 lux.
Çim Alan Oranı
Max %50
—
Su tüketimi ve bakım maliyeti açısından çim alanı toplam yumuşak
zemin alanının %50'sini geçmemeli.
Pergola Yüksekliği
2.2–2.5 m
—
Yeterli mahremiyet için minimum 2.2m, insan ölçeğinde konfor için
max 2.5m.
Rezidans bahçesinin en önemli estetik kriteri dört mevsim boyunca canlı ve bakımlı
görünmesidir. Yalnızca yaz döneminde güzel olan bahçe, kış aylarında çirkin ve
bakımsız bir izlenim bırakır. Türkiye'nin İç Anadolu kentlerinde bu risk özellikle
yüksektir.
Çözüm, mevsim geçişlerini örtüşen bitki katmanlarıyla yönetmektir: herdem yeşil
iskelet + ilkbahar çiçekçileri + yaz gölgesi + sonbahar rengi.
Thuja occidentalis
●
●
●
●
Prunus laurocerasus
●
●
●
●
● = Yüksek görsel etki ◐ = Orta etki ○ = Düşük etki
/ Önerilen Türler — Detay
Boy1–5 m
ŞekillendirmeÇok uygun
BakımOrta (yılda 2 kesim)
İklimTüm bölgeler ✓
Bahçenin herdem yeşil iskeletini oluşturur. Topiary (şekillendirme)
çalışmasına uygundur. Kış görünümünü canlı tutar. Sınır, fon ve vurgu bitkisi olarak çok
yönlü kullanılır.
Boy15–20 m
TaçPiramit, düzenli
SonbaharKırmızı-turuncu-mor
BakımDüşük
Rezidans bahçesinin en dramatik sonbahar rengi. Tek ağaçla bile
güçlü odak noktası oluşturur. Türkiye'de henüz az kullanılan, farklılaştıran bir tür.
Boy2–3 m
ÇiçekMart–Nisan, sarı
BakımÇok Düşük
İklimİç Anadolu ✓
Yapraklanmadan önce açan sarı çiçekleriyle erken ilkbaharın
habercisi. Kitlesel dikimde etki güçlüdür. Sonrasında sıradan görünüm — arka planda
konumlandırın.
Boy20–30 cm
ÇiçekAralık–Mart
ZeminÖrtücü bitki
BakımÇok Düşük
Kış aylarında renk açısından nadir bir tür. Pembe-mor çiçekleriyle
karın altından bile görsellik sağlar. Zemin örtücü olarak Buxus yanında kullanılır.
/ Rezidans Bahçesinde Kaçınılacak Türler
Bambu (Phyllostachys)
⚠ İnvazif kök — komşuya geçer
Alternatif: Thuja veya Leylandii perde
Dişi Kavak
⚠ Pamuk tohumu — site genelinde sorun
Alternatif: Liquidambar
Erguvan (kitlesel)
⚠ Mevsimsel — 10 ay çıplak dal
Alternatif: Forsythia + herdem yeşil fon
Meyve Ağaçları (ortak alan)
⚠ Meyve dökümü — kayma, haşere
Alternatif: Süs elması (Malus)
Sumak
⚠ Hızlı yayılım, kök sürgünü
Alternatif: Pyracantha sınır bitkisi
Yüksek Çim (≥30m²)
⚠ Aşırı su tüketimi, yüksek bakım
Alternatif: Çim + zemin örtücü karma
Komşu parsel sınırına bitki dikiminde minimum setback
mesafesi (belediyeye göre 0.5–1.0m)
Panel çit ve duvar maksimum yüksekliği (genellikle
1.5–2.5m arası)
Açık otopark alanı minimum zemin örtüsü zorunluluğu (bazı
belediyelerde)
Yağmur suyu kendi parselinde yönetme zorunluluğu —
komşuya aktarılamaz
Ortak kullanım alanlarına engelli erişim zorunlu
(tekerlekli sandalye, bebek arabası)
Giriş kapıları min 90cm genişlik, kapı eşiği max 2cm
Rampa gerektiren yükseklik farkı varsa max %8 eğim
Otopark engelli yeri zemin kodu ve erişim güzergahı
Yağmur suyu hasadı ve geri kullanım sistemi (sulama için)
Geçirimli zemin oranı: sert zemin toplam alanın %60'ını
geçmemeli
Yerli ve adaptif tür oranı: bitki listesinin min %50'si
Isı adası etkisini azaltma: yüzey yansıtma değeri
(albedo) koyu kaplamadan kaçınma
✓
Mahremiyet zon analizi yapılmış — görüş açıları çizilmiş
Tüm komşu açılarından görüş kesit analizi tamamlanmış
—
✓
4 mevsim bitki dengesi kurulmuş
Herdem yeşil iskelet + mevsimlik katman planı hazır
—
Çit/sınır yüksekliği imar yönetmeliğiyle uyumlu
Belediyeye göre max yükseklik araştırılmış
İmar
Drenaj planı tamamlanmış — su komşuya akmıyor
%1–%2 eğim, yağmur suyu kanalı çizilmiş
—
Ortak alanlara engelli erişim sağlanmış
Min 1.8m yol, max %8 rampa, eşiksiz kapılar
ADA
İnvazif ve sorunlu türler listeden çıkarılmış
Bambu, dişi kavak, sumak kullanılmamış
—
Bakım maliyeti değerlendirmesi yapılmış
Çim oranı %50 altında, sulama sistemi planlanmış
—
Gece aydınlatma planı eklenmiş
Giriş ve yaya yollarında min 50 lux
EN 13201
Site bahçe kılavuzu hazırlanmış
Ortak estetik çerçeve bireysel bahçeler için tanımlanmış
—
/ LandCrit Analizi
Rezidans bahçesi analizinde mahremiyet zon kontrolü, 4 mevsim etki
dengesi ve invazif tür tespiti otomatik olarak değerlendirilir. Kesit görünüşünüzü de
yüklerseniz görüş açısı analizi sonuçlarınıza eklenir.
Bambu sınır bitkisi
Kritik
Çok Yüksek
Bambu kökleri 3–5 yıl içinde komşu parsele geçer, altyapıya zarar
verir. Sökümü çok zordur. Kesinlikle kullanmayın.
Yalnızca yaz bitkisi seçimi
Yüksek
Yüksek
Kış aylarında çıplak kalan bahçe değer kaybına neden olur. Herdem
yeşil iskelet zorunlu.
Üst kat görüşünü görmezden gelme
Yüksek
Yüksek
Zemin perdesi üst kattan görüşü kesmez. Pergola veya tırmanıcı bitki
çözümü eklenmeli.
Aşırı çim alan
Orta
Orta
Su tüketimi ve bakım maliyeti yüksek. Zemin örtücü, çakıl ve sert
zemin kombinasyonuyla çözülmeli.
Drenaj ihmal
Orta
Orta
Yağmur suyunun komşuya ya da yapıya doğru akması kısa sürede hukuki
soruna dönüşür.