/ LandCrit — Karma Alan Tipleri — Teknik Çekirdek
KARMA MATRIS
V2.0

Bu sürüm bitkisel katman modülü ve BWM / CRITIC ağırlık paneli eklenmiş ilk bütünleşik çekirdektir. Ana tip + overlay + alt program üçlüsüne; program × bitki uyum matrisi ve kriter ağırlıklandırma arayüzü eklendi. Sistem karar desteği sağlar; nihai tasarım sorumluluğu tasarım ekibindedir.

8
Ana Tip
8
Overlay
12
Alt Program
8
Bitki Grubu
10
Kriter
6
Kritik Eşik
4
Skor Katmanı
2.0
Sürüm
01
/ Sistem Amacı
BU MATRİS NEYİ ÇÖZER?
Amaç 01

Tipoloji karmasasını azaltır

Tekil kategori listeleri yerine, tekrarlayan kullanım mantıklarını ana tip + overlay + alt program seviyesinde toplar. Kategori şişmesi yerine davranış odaklı sınıflandırma.

Amaç 02

Çatışmayı görünür kılar

Aynı alanda birlikte kurgulanan programların güvenlik, mahremiyet, miras, servis veya ekoloji yönünden ürettiği riski erken tasarım aşamasında gösterir. Kör nokta olmaz.

Amaç 03

Açıklanabilir skor üretir

Nitel hücreleri sayısallaştırarak uygunluk, çatışma riski ve net puan üretir. Katsayılar ve kararlar izlenebilirdir; kara kutu değil, şeffaf karar desteği.

/ v2.0 Yenilikleri
Bu sürümde iki yeni modül eklendi: Bitkisel katman — program × bitki uyum matrisi ve bitki performans puanı. BWM/CRITIC ağırlık paneli — kriter ağırlıklarını arayüzden ayarla, skor anlık güncellenir. Formül: FinalScore = 100 × [0.65 × B'(a) + 0.35 × (1 − P'(a)) + 0.15 × B_v] normalize edilmiş olarak.
02
/ Mimari Omurgası
ANA TİP + OVERLAY + ALT PROGRAM

Üçlü yapı, kategori şişmesini önler. Kullanım omurgası ana tipte tutulur; bağlama özgü koşullar overlay olarak tanımlanır; tekrar eden davranış bileşenleri alt program katmanında işlenir. Matris alt program düzeyinde çalışır — bu sayede aynı davranış mantığı farklı ana tiplerde yeniden kullanılabilir.

Ana Tip 01

Ticari / Perakende

AVM, retail park, cadde ticareti, yeme-içme ve vitrinsel kamusal yüzler.

Ana Tip 02

Kampus / Eğitim

Üniversite, okul, araştırma, yaya omurgası ve dağınık kullanıcı akışı.

Ana Tip 03

Kurumsal / Ofis

Temsil, kontrollü giriş, çalışan refahı ve ziyaretçi senaryoları.

Ana Tip 04

Endüstriyel Miras

Kalıntı, dönüşüm, kamusal yeniden kullanım ve koruma baskısı.

Ana Tip 05

Karma Kentsel

Konut, ticaret, geçiş ve yarı-kamusal sınırlar içeren dokular.

Ana Tip 06

Çatı / Teras

Yük, yalıtım, drenaj, rüzgâr ve bakım erişimi kritik alanlar.

Ana Tip 07

Taşkın Dayanıklı

Su tutma, geçici su basma, kamusal kullanım ve güvenlik dengesi.

Ana Tip 08

Konaklama / Turizm

Mahremiyet, deneyim, servis ve peyzaj temsilinin birlikte yürüdüğü alanlar.

Overlay

Kültürel Miras

Tarihi doku, anıt, okunabilirlik ve müdahale kısıtı.

Overlay

Altyapı

Yol, köprü, metro, refüj, servis koridoru ve teknik hatlar.

Overlay

Mezarlık / Anıt

Sessizlik, ritüel, düşük hız ve saygı protokolü.

Overlay

Ekolojik Restorasyon

Habitat, düşük müdahale, yerli tür, sükseyon ve tampon bölge.

Overlay

Sağlık / Terapötik

Düşük gürültü, yönlenme, güvenli sirkülasyon, yaşlı dostu kurgu.

Overlay

ÇED / Riskli Zemin

Kirli saha, erozyon, sel, yapısal risk ve mevzuat baskısı.

Overlay

Su Kenarı

Kıyı, akarsu, promenad, taşkın eşiği ve erozyon etkisi.

Overlay

Geçici / Etkinlik

Festival, fuar, sökülüp takılan senaryolar ve tepe kullanımı.

03
/ Skor Mantığı
MATEMATİKSEL ÇEKİRDEK

v2.0'da skor üç bileşenden oluşur: temel uygunluk (kriter ağırlıkları × kriter puanı), çatışma cezası (program çiftleri arası risk) ve bitkisel performans (yeni katman). Ağırlıklar artık sabit değil — aşağıdaki panelden ayarlanabilir.

// Temel uygunluk puanı B(a) = Σ( w_j × s_aj ) // w_j = kriter ağırlığı (BWM/CRITIC ile üretilir) // Çatışma cezası bileşenleri P_ij = S_ij × O_ij × E_ij × G_ij // şiddet × örtüşme × maruziyet × standart baskısı P(a) = Σ( P_ij ) // Bitkisel performans puanı (v2.0 yeni) B_v = Σ( c_k × p_ak ) // c_k = uyum katsayısı, p_ak = bitki performans puanı // Nihai bütünleşik skor FinalScore(a) = 100 × [ 0.65 × B'(a) + 0.35 × (1 − P'(a)) ] // program katmanı FinalScore_v2 = FinalScore × (1 + 0.15 × B_v_norm) // bitkisel katkı +%15 bant
S_ij

Çatışma şiddeti

Matris hücresinden gelir. İlgisiz = 0.00, Uyumlu = 0.25, Dikkat = 0.60, Kritik = 1.00.

O_ij

Örtüşme oranı

Aynı zon içinde ne kadar yakın çözüldüğünü gösterir. Demo'da 1.00 kabul edilir.

E_ij

Maruziyet

Kullanıcı yoğunluğu ve temas frekansı. Çocuk, tepe saat veya 7/24 akışta artar.

G_ij

Standart kritiklik

Mevzuat, güvenlik ve geri döndürülemezlik baskısı. Kritik eşiklerde 1.00 kabul edilir.

/ Kalibrasyon Notu
Başlangıç katsayıları: alpha = 0.65, beta = 0.35, bitkisel katkı = 0.15. İlk prototipte uzman ağırlığı gamma = 0.70 ile CRITIC objektif ağırlığı 0.30 hibrit olarak birleştirilir. Katsayı değişikliği surum günlüğüne kayıt edilmelidir.
04
/ Alt Program Düzeyi
PROGRAM × PROGRAM ÇATIŞMA MATRİSİ

12 tekrar eden alt program arasındaki ilişki siddeti. Aynı davranış bileşeni farklı ana tiplerde yeniden kullanılabilir. Hücre üzerine gelince çatışma açıklaması görünür.

Düşük / Uyumlu
Orta / Dikkat
Kritik / Çatışma
Aynı Program
Zayıf İlişki
Program × Program
05
/ v2.0 Yeni Modül
BİTKİSEL KATMAN — PROGRAM × BİTKİ UYUM MATRİSİ

Bitkiyi tür ismi olarak değil, performans profili olarak tanımla. Su, ışık, kök davranışı, güvenlik riski, bakım yükü, ekolojik katkı ve işlev etiketi birlikte değerlendirilir. Bu matris program × işlevsel bitki grubu uyumunu gösterir.

Grup 01

Yüksek Gölge Ağacı

Büyük taçlı, sert gövde. Isı adası azaltma, uzun vadeli kimlik, derin kök sistemi.

ısı azaltmauzun ömürderin kök
Grup 02

Çiçekli / Orta Boy Ağaç

Görsel deneyim, mevsimsel etki, orta kök sistemi. Düşük gürültü alanlarında terapötik katki.

deneyimmevsimsellikorta kök
Grup 03

Yapısal Çalı

Görsel perde, fiziksel sınır, tampon. Dikenli türlerde güvenlik riski yönetimi gerekir.

perdesınırtampon
Grup 04

Düşük Bakım Örtücü

Erozyon kontrolü, bakım yük azaltma, sert zemin alternatifi. Kök stresi düşük.

düşük bakımerozyonsert zemin alt.
Grup 05

Yağmur Bahçesi Bitkisi

Su toleransı yüksek, geçici doygunluk dayanımlı. Su yönetimi programlarında birincil seçenek.

su toleransısüzülmebiyoçeşitlilik
Grup 06

Fitoremediasyon Türü

Toprak kirliği azaltma. Endüstriyel miras ve ÇED overlay'li alanlarda kritik. Seçici türler.

kirlilik azaltmaendustriyelseçici
Grup 07

Aromatik Tampon

Gürültü ve görsel perde desteği, terapötik etki. Düşük boylu, kolay bakım, mevsimsel değişim.

aromaterapötikdüşük boy
Grup 08

Geçici / Mevsimlik

Festival, etkinlik ve geçici kurgu. Saksı bazlı, sökülebilir, hızlı görsel etki.

geçicisökülüretkinlik
İdeal — tam uyum
Uygun — kullanılabilir
Dikkat — koşullu uyum
Kaçın — risk üretir
İlgisiz
/ Kritik Kural
Oyun × Dikenli Çalı: EN 1176 kapsamında oyun alanı güvenlik tamponu içinde dikenli veya zehirli bitki kullanamaz. Matris bu kombinasyonu otomatik "Kaçın" olarak işaretler. Fitoremediasyon × Gıda / Çocuk: Kirli toprakta fitoremediasyon türü kullanılıyorsa alanın gıda üretimi veya çocuk erişimine kapatılması gerekir.
06
/ v2.0 Yeni Modül
BWM / CRITIC AĞIRLIK PANELİ

Kriter ağırlıkları artık sabit değil — aşağıdaki panel üzerinden ayarlanabilir. Sliderları değiştirdikçe ağırlıklar otomatik normalize edilir (toplam = 1.00) ve demo skor anlık güncellenir. BWM uzman öncelik sıralamasını temel alır; CRITIC veri varyasyonunu ve kriterler arası korelasyonu hesaba katar.

BWM — Best-Worst Method

Uzman Öncelik Sıralaması

Uzman en iyi ve en kötü kriteri belirler. Aralarındaki tercih vektörleri çözülerek tutarlı ağırlıklar üretilir. Az karşılaştırma, düşük tutarsızlık. Küçük kriter setlerinde tercih edilir. Bu panelde kullanıcı ağırlığı BWM çıktısı olarak kabul edilir.

uzman ağırlığı γ = 0.70
CRITIC — Criteria Importance Through Intercriteria Correlation

Veri Tabanlı Ağırlık

Kriterlerin varyasyonu yüksekse ve birbiriyle korelasyonu düşükse daha yüksek ağırlık alır. Veri gelince devreye girer. v1.0'da CRITIC ağırlığı sabit baz puan olarak temsil edilir; gerçek veri birikmesiyle aktif hale gelir.

veri ağırlığı γ = 0.30
07
/ Canlı Simülasyon
DEMO SKOR HESABI

Alt programları seç → ağırlıklar ve bitkisel katman otomatik dahil edilir. Skor bileşenleri ayrı görünür. Çatışma listesi aktif çiftleri gösterir.

Alt Program Seçimi
Seçili Program
0
aktif alt program
Uyum Puanı B(a)
0
ağırlıklı ortalama
Risk Puanı P(a)
0
çatışma cezası
Bitkisel Katkı
0
B_v normalize
Net Skor v2.0
Program seçilmedi
08
/ Kritik Eşikler
EN SIK 6 TASARIM EŞİĞİ
Kritik 01

Oyun × Su / Taşkın

Çocuk kullanımı ile geçici su basan veya kaygan yüzey aynı düzlemde çözülmemeli. EN 1177 zemin emme katsayısı suyla değişir.

Kritik 02

Mahremiyet × Kamusal Akış

Kontrollü veya terapötik kullanımlar 7/24 kamusal geçiş omurgasına doğrudan açılmamalı. Görsel ve işitsel perde şart.

Kritik 03

Miras × Yoğun Aktivite

Anıt ve kalıntı alanları yüksek darbeli spor ve agresif bakım senaryolarıyla çakışır. ICOMOS müdahale kısıtı geçerli.

Kritik 04

Servis × F&B

Çöp, yükleme ve servis akışı; yeme-içme ve teras deneyimiyle aynı görünür yüzde çözülmemeli. Zaman + güzergah ayrımı.

Kritik 05

Restorasyon × Sert Etkinlik

Habitat ve düşük müdahale bölgeleri festival ve sert zemin baskısıyla uyumsuzluk üretir. Zon sınırı fiziksel olmalı.

Kritik 06

Çatı Yükü × Yoğun Donatı

Çatılarda su tutma, büyük saksı ve tepe kullanım aynı anda yük krizine dönüşebilir. Yapısal hesap öncelikli.

/ Sonraki Geliştirme Fazları
  1. v2.1 — Zon bazlı analiz: Aynı projede birden fazla zon için ayrı program ve çatışma hesabı. Her zon kendi ağırlık setini taşıyabilir.
  2. v2.2 — Uzman doğrulama arayüzü: BWM için en iyi / en kötü kriter sıralaması UI üzerinden girilir; otomatik ağırlık vektörü üretilir.
  3. v2.3 — CRITIC veri entegrasyonu: Gerçek proje skorları birikince CRITIC hesabı devreye girer; hibrit ağırlık otomatik güncellenir.
  4. v3.0 — TOPSIS ile senaryo karşılaştırması: Aynı alan için birden fazla program kombinasyonu karşılaştırılır; Pareto optimal çözüm önerilir.
Sıradaki Adım

Matris sonuçlarınıza göre bitki kombinasyonlarını keşfedebilir veya yeni bir analiz başlatabilirsiniz.